نمایشگاه کودک و نوجوان Funex
برگزاری کارگاه های آموزشی تفکر خلاق
برگزاری کارگاه های آموزشی تفکر خلاق

عوامل پرورش و بازدارندة خلاقيت

چاپ پست الکترونیک

 

 عوامل پرورش و بازدارندة خلاقيت
در مورد چگونگي رشد خلاقيت نيز صاحب‌نظران ، عقايد متفاوتي ابراز داشته‌اند. از جمله آمابيل و همكاران پس از مصاحبه با 120 دانشمند در 20 رشتة مختلف اعلام كردند كه نقش عوامل محيطي در رشد خلاقيت ، برتر از عوامل شخصي است.
فردوسي تصريح مي‌كند كه هوشبهر رابطه‌اي با خلاقيت ندارد و خلاقيت بر خلاف هوش شناختي ، كاملا بوسيلة محركهاي محيطي از بدو تولد فرد ،‌ قابل آموزش و پرورش مي‌باشد. همچنين مسدد از قول وايتهد آموزش و پرورش را در بروز خلاقيت موثر مي‌داند. مرعشي به اهميت نقش عوامل محيطي در پرورش خلاقيت اشاره مي‌كند و در اين ميان نقش والدين و معلمان را مورد تاكيد قرار مي‌دهد. وي معتقد است كه متاسفانه در اغلب موارد هم والدين و هم معلمان و مربيان ، به دليل عدم آگاهي، نه تنها كمكي به رشد خلاقيت در كودكان نمي‌كنند، بلكه با روشهاي نادرست تعليم و تربيت ، خود مانع پرورش اين توانايي در آنها مي‌گردند. مرعشي خاطر نشان مي‌سازد كه افراد خانواده و معلمان دبستان بهترين مشوق خلاقيت كودكان هستند و مي‌توانند در زمينه‌هاي گوناگون پرسش‌هاي كودكان را مورد تشويق قرار دهند و با دادن مجال در ارائة انديشه ، آنها را به كوشش بيشتر وادارند. وي تشويق را يكي از مهم‌ترين اصول ايجاد تفكر آفريننده و توانائي سازنده مي‌داند.
تقديسيان نيز در مورد عدم پرورش خلاقيت در مدارس هشدار مي‌دهد. وي مي‌نويسد در مدارس، دانش‌آموزان خلاق به اندازة دانش‌آموزان باهوش مورد علاقة معلمان نيستند. تقديسيان بعد از مرور منابع اعلام مي‌كند كه در مدارس دانش‌آموزان موفق و مورد احترام معلم معمولا آن‌هائي هستند كه خوب گوش مي‌دهند ، مطالب درس را عينا حفظ مي‌كنند ، تفكر واگرا ندارند و هنگام درس پاسخ دادن، كليشه‌اي عمل مي‌كنند. به طور كلي اين محقق عوامل رشد خلاقيت را عدم رضايت از وضعيت موجود، شاد بودن و اميدواري، تفكر مثبت و كنجكاوي مي‌داند. تقديسيان عوامل بازدارندة خلاقيت در مدرسه را بي‌توجهي به تفكر واگرا، وقت كم و حجم زياد دانش‌آموزان، روشهاي ارزشيابي، ترويج انديشه‌هاي قالبي، ايجاد ترس ، يك‌نواختي محيط‌هاي آموزشي و عدم خلاقيت خود معلمان مي‌داند.
كردي در پرورش خلاقيت، نقش بسيار مهمي براي معلمان ، بويژه معلمان ابتدائي قائل است. وي تصريح مي‌كند كه دانش‌آموز در مقام فراگيرنده ، به شدت تحت تاثير رفتار معلم قرار دارد. در دورة ابتدائي كه اثرپذيري ، نقش پذيري و انعطاف رفتاري، عاطفي و شناختي دانش‌آموز، بيشتر از دوره‌هاي ديگر تحصيلي است، اين تاثير‌پذيري بيشتر به چشم مي‌خورد. كردي نتيجه مي‌گيرد كه پيش از پرداختن به شيوه‌هاي پرورش خلاقيت دانش آموزان، بايد به فكر معلماني نوانديش، نوآور و خلاق بود. چرا كه معلم اگر خود الگوي خلاقيت نباشد، آموزش خلاقيت از سوي او كاملا بي‌فايده خواهد بود. وي وجود ويژگيهاي ذيل در معلمان را باعث رشد خلاقيت در دانش آموزان مي‌داند: استقلال فكري، اعتمادبنفس، خطرپذيري، عادت و تمايل به خلاقيت، جرئت متفاوت بودن، ملاك ارزشيابي دروني، انرژي و فن بيان ،‌انعطاف‌پذيري فكري، تمايل به تغيير اشياء، داشتن اهداف دوردست و شوخ‌طبعي. از سوي ديگر كردي وجود اين خصوصيات در معلمان را مانع رشد خلاقيت دانش‌آموزان در كلاس مي‌داند: آثار مطابقت، ايمان بيش از حد به منطق، ترس از اشتباه يا ناكامي،  نداشتن استقلال ، اتكا به قدرت، منفي گرائي و كمال‌گرائي.
از همان محقق در جاي ديگري آمده است كه ايجاد شرائط پرورش خلاقيت و خلاق بودن معلم، دو شرط اصلي پرورش خلاقيت در آموزش پيش‌دبستاني و ابتدائي است ولي وي اين دو شرط را كافي نمي‌داند و اضافه مي‌كند كه معلمين دوره‌هاي پيش‌دبستاني و ابتدائي به دليل اينكه اين دوره‌ها سخت‌ترين و مهم‌ترين دوره‌هاي آموزشي به شمار مي‌روند، بايد آموزش ببينند و مجهز به جديد‌ترين اطلاعات و دستاوردهاي علمي در زمينة نوانديشي، نوآوري، ابداع ،  خلاقيت و راههاي پرورش آن باشند. كردي سپس تصريح مي‌كند كه وجود انعطاف و تغيير پذيري همراه با احساس امنيت در كلاس درس، از عواملي هستند كه به شدت خلاقيت و آفرينندگي دانش‌آموز را تحريك مي‌كنند و آن را پرورش مي‌دهند.
وي اصول و مباني پرورش خلاقيت در دانش آموزان را به طور خلاصه به شرح ذيل اعلام مي‌كند:
1.    نوگرائي ، انعطاف‌پذيري ، تنوع در رفتار و گفتار هنگام تدريس
2.    اعتماد‌بنفس معلم و انتقال آن به دانش‌آموزان
3.    پرتكاپوئي، انرژيك بودن، نشاط و فعاليت معلم
4.    پرورش ريسك‌پذيري، بارش فكري، يورش انديشه براي دانش‌آموزان
5.    تجارب ناشناخته، سادگي به جاي پيچيدگي، طرح سوال، تحريك كنجكاوي و جهت دهي ذهني به دانش‌آموزان
6.    استفاده از بازي و فعاليتهاي آزاد و انعطاف‌پذير در كلاس
7.    شوخ‌طبعي و خوشروئي و هنرمندي معلم
و سرانجام كردي موانع رشد خلاقيت در دانش‌آموزان را نيز به شرح ذيل فهرست مي‌نمايد:
1.    فشار آوردن ، تحميل دانسته‌هاي معلم و عدم تشويق انديشه‌هاي خلاق دانش‌آموزان
2.    دوري از دانش جديد، روش‌هاي تازه ، فكر نو و برنامه‌هاي جديد از سوي معلم
3.    نداشتن تمركز ذهني، تحمل نكردن ، ابهام و تضاد، وابستگي و انجماد فكري معلم
4.    گرايش به روش‌هاي تكراري ، آموزش از روي عادت، پرسش و پاسخ كليشه‌اي.
فردوسي نيز عوامل مشوق رشد خلاقيت در كودكان سنين پيش‌دبستاني و دبستاني را چنين برمي‌شمارد:
1.    افزايش ميزان تصورات حدس زننده در كودكان بوسيلة عوامل محيطي
2.    پرورش تصور جانشيني در كودكان (توانائي قرار دادن خود به جاي ديگران)
3.    قراردادن دو عامل كوشش و هدف در فعاليتهاي روزمرة كودكان
4.    وجود تفكر مثبت در مربي و متربي
5.    بردن كودكان به مسافرت و اردو و زندگي به روش‌هاي غيرمعمول
6.    افزايش تماس‌هاي شخصي كودكان
7.    بازيهاي فكري، معما ، جدول ، پازل ، سرگرميهاي هنري توليدي مثل نقاشي، كاردستي و موسيقي
8.    رشد عادت مطالعة غير درسي در كودكان
9.    استفاده از رنگهاي شاد و جالب توجه در محيط خانه و مدرسة كودكان
وي موانع رشد خلاقيت را نيز به شرح ذيل مي‌داند:
1.    عمل طبق عادتهاي ديرين
2.    سرسختي و لجاجت مربي و متربي
3.    عدم تشويق خلاقيت و ايده‌هاي خلاق
4.    فشار شديد و انتقاد مداوم از كودكان
5.    دلسرد كردن كودكان نسبت به انجام ايده‌هاي خلاق خود
6.    وجود تفكر منفي در بزرگترهايي كه با كودك سروكار دارند
7.    رشد عادت همرنگي با جماعت و عادتهاي كوركورانه در كودكان
8.    كمروئي
وي به معلمان توصيه مي‌كند كه براي پرورش خلاقيت در دانش‌آموزان خود، آنها را به تجسس و بررسي‌هاي مبتكرانه تشويق كنند، آنها را در معرض سوالات باز با پاسخ‌هاي متعدد قرار دهند، فرهنگ پرسش را در كلاس خود رواج دهند، به كودكان مسئوليت دهند تا به استقلال برسند و از طريق بازي ، راه تعاون و روحية اجتماعي را به آنها نشان دهند.
ساكاموتو از ميان عوامل محيطي ، بر نقش تلويزيون ،در پرورش خلاقيت كودكان تاكيد مي‌ورزد و از نتايج مطالعات و تحقيقاتي كه به كمك همكاران خود در انستيتوي نوآوري توكيو انجام داده‌اند اعلام مي‌كند كه كودكاني كه برنامة «آيا مي‌تواني؟» را به طور مرتب نگاه مي‌كنند از ساير همسالان خود به طرز معني داري خلاق‌تر هستند. لذا مي‌توان گفت كه صدا و سيما به عنوان رسانة فراگير ارتباط جمعي، مي‌تواند برنامه‌هايي به منظور آموزش روشهاي پرورش خلاقيت در كودكان به خانواده‌ها ارائه دهد. و سرانجام وين‌ هارلن بهترين راه پرورش خلاقيت در كودكان را در يك كلام احترام به عقايد خودجوش آنان مي‌داند.

آخرین ارسال های تالارهای گفتگو

  1. آخرین اخبار خلاقیت
  2. قدم به قدم تا کارآفرینی
  3. پرسش و پاسخ
  4. گفتگوی ویژه با متخصصین
  5. test5
آزمون خلاقیت
ر شما هم می خواهید در آینده فرزندانی موفق و کارآفرین داشته باشید، باید: 1. آنها را به امتحان کردن مشاغل گوناگون تشویق کنید «تغییر» تنها چیز ثابت است. این درسی است که بسیاری از کارآفرین های برتری که ما با آنها گفتگو کردیم، در اوایل زندگی خود به آن رسیدند. هرگز هویت مدیران موفقیت «شغل» آنها نبوده است چرا که آنها مشاغل و حرفه های گوناگونی را تجربه کرده اند؛ از کارگردانی در هالیوود گرفته تا خدمت در نیروی دریایی. عده ای هستند که فقط به یک کار می چسبند و سال های سال همان را ادامه می دهند. کارآفرین ها این گونه نیستند. آنها این تهور را دارند که چهاردیواری امن خود را کناری بنهند و به کشف حوزه های جدید بپردازند. 2. آنها را به کسب مدارج دانشگاهی تشویق کنید اعتقاد نادرستی بین افراد غیرکارآفرین وجود دارد و آن این که: اگر می خواهید در کسب و کار جدید خود موفق شوید، حتماً باید مطلع ترین فرد آن صنعت باشید. چنین چیزی در مورد همه صادق نیست. در عوض، آنچه که شما نیاز دارید عبارت است از بینش منحصر به فردی که به شما کمک می کند تا نیازهای مشتری را بشناسید، مزیت رقابتی خود را تقویت نمایید و در زمان و مکان مناسب، کالاهای تان را روانه بازار کنید.
پرسشهای خلاقیت و کارآفرینی از شما و پاسخ ازما
هر هفته یک گفتگوی ویژه با متخصصین

عضویت در خبرنامه

جهت اطلاع از آخرین اخبار و محصولات و خدمات ما عضو خبرنامه شوید

دوره های در حال برگزاری

دوره / کارگاه  زمان برگزاری محل برگزاری
دوره خلاقیت و کارآفرینی1 ترم فروردين ۹۶ در محل موسسه
دوره تفکر خلاق 2 15 بهمن ماه در محل موسسه
دوره خلاقیت و کارآفرینی1 ترم مهر ماه ۹۶ در محل موسسه
دوره تفکر خلاق 2 15 آذز ماه در محل موسسه
درحال ثبت نام تکمیل ظرفیت درحال برگزاری برگزار شده

ارتباط با موسسه

۴۱ ۵۳ ۹۸ ۸۸ - ۰۲۱

تهران، بلوار کشاورز، خیابان وصال، کوچه شاهد، پلاک ۱۷

۴۲ ۵۳ ۹۸ ۸۸ - ۰۲۱

kidcreativity@gmail.com

۱۴۱۷۷۶۴۴۵۱

کلیه حقوق مادی و معنوی وب سایت نزد موسسه دانش بنیان پرورش تفکر خلاق محفوظ می باشد
طبق ماده ۱۲ فصل سوم قانون جرائم رایانه ای هرگونه کپی برداری بدون مجوز پیگرد قانونی خواهد داشت
طراحی و پشتیبانی : ایران سایت ساز